Rentowność sprzedaży (ROS): wzór, kalkulator i średnie GUS
Rentowność sprzedaży (ROS, z ang. return on sales) pokazuje, ile zysku firma ma z samej sprzedaży – ze 100 zł przychodów ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów. GUS nazywa ją wskaźnikiem rentowności sprzedaży brutto i liczy jako relację wyniku finansowego ze sprzedaży do przychodów netto ze sprzedaży. W 2024 roku przeciętna rentowność sprzedaży firm w Polsce wyniosła według GUS 4,5%.
ROS odpowiada na pytanie, czy firma zarabia na tym, czym się zajmuje. Nie uwzględnia dotacji, sprzedaży majątku ani przychodów finansowych – dlatego bywa ujemna nawet wtedy, gdy firma ma zysk netto. Poniżej policzysz ją w kalkulatorze i porównasz z branżą.
Wzór na rentowność sprzedaży
- ROS = zysk (strata) ze sprzedaży / przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów × 100% Tak liczy GUS. Wynik podaje się w procentach.
- Zysk ze sprzedaży = przychody ze sprzedaży – koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów W rachunku zysków i strat to osobna pozycja – nie trzeba jej liczyć samemu.
Uwaga na nazwy: „rentowność sprzedaży brutto” według GUS to nie to samo co „zysk (strata) brutto ze sprzedaży” z wariantu kalkulacyjnego (pozycja C). Według definicji GUS licznikiem jest wynik ze sprzedaży – w wariancie kalkulacyjnym to pozycja F, już po kosztach sprzedaży i kosztach ogólnego zarządu.
Gdzie znaleźć dane w rachunku zysków i strat
| Pozycja | Wariant porównawczy | Wariant kalkulacyjny |
|---|---|---|
| Przychody netto ze sprzedaży produktów | A.I | A (razem z towarami) |
| Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów | A.IV | A (razem z produktami) |
| Zysk (strata) ze sprzedaży | C | F |
W wariancie porównawczym nie bierz całej pozycji A – zawiera też zmianę stanu produktów i koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby, które nie są sprzedażą. Litery dotyczą pełnego wzoru z załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.
Ile wynosi rentowność sprzedaży? Dane GUS
Urzędowej normy nie ma. Dla firm zatrudniających co najmniej 10 osób GUS podaje taką przeciętną rentowność sprzedaży – obok rentowność netto z tego samego badania:
| Rok | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
|---|---|---|---|---|---|
| Rentowność sprzedaży (ROS) | 4,9% | 5,6% | 5,9% | 5,2% | 4,5% |
| Rentowność netto | 3,5% | 5,5% | 4,9% | 4,0% | 3,4% |
Źródło: GUS, Dziedzinowe Bazy Wiedzy, zmienna 1314: wskaźnik rentowności sprzedaży brutto przedsiębiorstw niefinansowych o liczbie pracujących 10 i więcej osób, prowadzących księgi rachunkowe.
W 2024 roku najwyższą rentowność sprzedaży miała branża informacja i komunikacja (9,7%), a najniższą – edukacja (-37,1%). Porównuj kontrahenta z jego branżą i z jego poprzednimi latami.
ROS na prawdziwym przykładzie: Poczta Polska
| Rok | Przychody ze sprzedaży | Zysk (strata) ze sprzedaży | ROS | Zysk (strata) netto |
|---|---|---|---|---|
| 2022 | 6 520,1 | -440,8 | -6,76% | -5,7 |
| 2023 | 6 581,9 | -845,5 | -12,85% | -621,0 |
| 2024 | 6 781,2 | -800,7 | -11,81% | -212,9 |
| 2025 | 6 859,5 | -611,7 | -8,92% | 469,2 |
Kwoty w mln zł, ze sprawozdań Poczty Polskiej S.A. złożonych w KRS (wariant porównawczy). Wnioski:
- Strata ze sprzedaży co roku. W latach 2022-2025 rentowność sprzedaży była ujemna – od -6,76% do -12,85%. Koszty podstawowej działalności przewyższały przychody z niej.
- Zysk netto w 2025 roku mimo straty ze sprzedaży. Wynik netto poprawiły pozostałe przychody operacyjne – opisujemy je w artykule o rentowności netto.
- Dlatego ROS i rentowność netto czyta się razem. Rentowność netto mówi, czy firma zarobiła, a ROS – czy zarabia na swojej podstawowej działalności.
ROS a inne wskaźniki rentowności
| Wskaźnik | Wzór (GUS) | Na co odpowiada |
|---|---|---|
| Rentowność sprzedaży (ROS) | zysk ze sprzedaży / przychody ze sprzedaży | czy firma zarabia na podstawowej działalności |
| Rentowność netto | zysk netto / przychody ogółem | ile zostaje ze wszystkich przychodów |
| ROE | zysk netto / kapitał własny | ile zarabia kapitał właścicieli |
| Poziom kosztów | koszty ogółem / przychody ogółem | jaką część przychodów zjadają koszty |
Pytania o rentowność sprzedaży
Co to jest rentowność sprzedaży (ROS)?
Wskaźnik pokazujący, jaki procent przychodów ze sprzedaży stanowi zysk ze sprzedaży. GUS nazywa go wskaźnikiem rentowności sprzedaży brutto.
Jak obliczyć ROS?
Podziel zysk ze sprzedaży przez przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów i pomnóż przez 100%. W wariancie porównawczym to pozycja C przez sumę A.I i A.IV.
Ile wynosi przeciętna rentowność sprzedaży w Polsce?
Według GUS w 2024 roku rentowność sprzedaży firm zatrudniających co najmniej 10 osób wyniosła 4,5%. W poszczególnych branżach wyniki bardzo się różnią.
Czym się różni ROS od rentowności netto?
ROS dotyczy tylko sprzedaży – bez pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych, finansowych i podatku. Rentowność netto dzieli zysk netto przez wszystkie przychody.
Co oznacza ujemna rentowność sprzedaży?
Że koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów były wyższe niż przychody z ich sprzedaży – podstawowa działalność przyniosła stratę.
Gdzie znaleźć zysk ze sprzedaży w sprawozdaniu?
W rachunku zysków i strat: pozycja C w wariancie porównawczym, F w kalkulacyjnym.
Chcesz sprawdzić, jak zarabia konkretna firma? Pobierz jej sprawozdanie przez wyszukiwarkę sprawozdań i otwórz w czytniku.
