Poddanie się egzekucji (art. 777 KPC) – jak zabezpieczyć zapłatę od kontrahenta
Poddanie się egzekucji to oświadczenie dłużnika w akcie notarialnym, że zgadza się na egzekucję komorniczą, jeśli nie zapłaci albo nie wyda rzeczy. Taki akt jest tytułem egzekucyjnym, tak jak wyrok sądu (art. 777 § 1 pkt 4-6 Kodeksu postępowania cywilnego). Gdy kontrahent nie zapłaci, wierzyciel nie musi go pozywać: wystarczy, że sąd nada aktowi klauzulę wykonalności, i można iść do komornika.
Sprawdzarka NIP Lab poniżej pokazuje, co musi znaleźć się w oświadczeniu – zależnie od tego, czy chodzi o zapłatę konkretnej kwoty, zapłatę do kwoty maksymalnej czy wydanie rzeczy – i czego jeszcze brakuje.
Co to jest poddanie się egzekucji z art. 777 KPC
Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, czyli tytułu egzekucyjnego z klauzulą wykonalności (art. 776 KPC). Tytułem egzekucyjnym jest przede wszystkim prawomocny wyrok, ale także akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji (art. 777 § 1 pkt 1 i 4-6 KPC). Wyrok zapada po procesie, a akt notarialny podpisujecie przy umowie, zanim pojawi się dług.
Gdy kontrahent nie zapłaci, wierzyciel składa wniosek o klauzulę wykonalności do sądu rejonowego właściwego dla dłużnika (art. 781 § 2 KPC). Sąd rozpoznaje go w ciągu 3 dni (art. 7811 KPC), a opłata sądowa wynosi 50 zł (art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Przepis przewiduje trzy rodzaje oświadczenia:
| Przepis | Czego dotyczy | Co musi być w akcie |
|---|---|---|
| art. 777 § 1 pkt 4 | zapłata sumy pieniężnej albo wydanie rzeczy | termin wykonania albo zdarzenie |
| art. 777 § 1 pkt 5 | zapłata do kwoty maksymalnej | kwota, zdarzenie i termin na klauzulę |
| art. 777 § 1 pkt 6 | egzekucja z rzeczy osoby trzeciej | hipoteka albo zastaw na tej rzeczy |
Przy pkt 6 egzekucji poddaje się nie dłużnik, tylko właściciel rzeczy, wierzytelności albo prawa obciążonego hipoteką lub zastawem – i tylko z tego przedmiotu. Czy rzeczy kontrahenta są już obciążone, sprawdzisz w rejestrze zastawów.
Co musi zawierać oświadczenie o poddaniu się egzekucji
- Obowiązek dłużnika. Zapłata sumy pieniężnej, wydanie rzeczy oznaczonych co do gatunku w ilości określonej w akcie (np. 20 ton stali) albo wydanie konkretnej rzeczy (art. 777 § 1 pkt 4 KPC).
- Termin albo zdarzenie. Dzień, do którego dłużnik ma zapłacić lub wydać rzecz, albo zdarzenie, od którego to zależy (art. 777 § 1 pkt 4 KPC).
- Kwota maksymalna i termin na klauzulę – gdy zabezpieczasz przyszłe należności. Wtedy akt musi podawać kwotę albo klauzulę waloryzacyjną, zdarzenie oraz datę, do której wierzyciel może wystąpić o klauzulę wykonalności (art. 777 § 1 pkt 5 KPC).
- Opis długu, jeśli oświadczenie jest w osobnym akcie. Stosunek prawny (np. umowa dostawy), data powstania zobowiązania i jego treść, a przy umowie wzajemnej także świadczenie wierzyciela z terminem (art. 777 § 2 KPC).
Jeśli wykonanie zależy od zdarzenia, wierzyciel musi je udowodnić w sądzie dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC). Opisz je więc tak, żeby dało się je wykazać jednym z tych dokumentów.
Kwota maksymalna – zabezpieczenie stałej współpracy
Gdy dostarczasz kontrahentowi towar co miesiąc z odroczonym terminem płatności, nie znasz z góry kwot przyszłych faktur. Wtedy pasuje oświadczenie z art. 777 § 1 pkt 5 KPC: kontrahent poddaje się egzekucji do wysokości na przykład 100 000 zł, a wierzyciel może wystąpić o klauzulę do daty wpisanej w akcie, na przykład 31 grudnia 2028 roku. Po tej dacie klauzuli na podstawie tego aktu już nie uzyska, więc termin dobierz do czasu trwania umowy i terminów płatności.
Osobne zasady obowiązują przy pożyczce dla osoby fizycznej, niezwiązanej z jej działalnością: kwota w oświadczeniu ma górny limit (art. 777 § 21 KPC), a do wniosku o klauzulę dołącza się dokument wydania pożyczki (art. 781 § 14 KPC). Przy umowach między firmami, związanych z ich działalnością, tych ograniczeń nie ma.
Ile kosztuje oświadczenie o poddaniu się egzekucji u notariusza
Rozporządzenie o taksie notarialnej nie ma osobnej stawki za oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Za akt notarialny stosuje się więc stawkę ogólną, zależną od wartości przedmiotu czynności, którą podają strony (§ 2 ust. 1-2, § 3 i § 5 rozporządzenia). To stawki maksymalne – notariusz może wziąć mniej, bo wynagrodzenie ustala w umowie ze stronami, nie wyżej niż taksa (art. 5 § 1 Prawa o notariacie).
| Wartość | Maksymalna taksa |
|---|---|
| 10 000 zł | 310 zł |
| 50 000 zł | 910 zł |
| 100 000 zł | 1 170 zł |
| 500 000 zł | 2 770 zł |
| 1 000 000 zł | 4 770 zł |
Do tego dochodzą wypisy aktu – maksymalnie 6 zł za każdą rozpoczętą stronę (§ 12 rozporządzenia) – i 50 zł opłaty sądowej, gdy wierzyciel wystąpi o klauzulę wykonalności.
Kto podpisuje oświadczenie za spółkę
Za spółkę oświadczenie składają osoby uprawnione do jej reprezentacji, według sposobu reprezentacji wpisanego w dziale 2 KRS. Sprawdzisz go w wyszukiwarce KRS przed wizytą u notariusza. Jeśli w imieniu spółki ma podpisać prokurent, pamiętaj, że prokura obejmuje czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (art. 1091 § 1 Kodeksu cywilnego), a prokurent łączny działa tylko z drugą osobą – różnice opisujemy w artykule kto to jest prokurent.
Oświadczenie nie zastępuje sprawdzenia kontrahenta – komornik ściągnie dług tylko z majątku, który dłużnik ma. Sygnały ostrzegawcze opisujemy w artykule o tym, jak rozpoznać firmę krzak, a pełną listę kroków przed umową – w artykule jak sprawdzić kontrahenta. Jeśli dostaniesz od komornika zawiadomienie, że należności kontrahenta są zajęte, zobacz, co zrobić przy zajęciu wierzytelności.
Jak może się bronić dłużnik
Akt notarialny to nie wyrok, więc dłużnik może w osobnym procesie zakwestionować, że dług istnieje – pozwem o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 § 1 pkt 1 KPC). Sąd odmówi też klauzuli, jeśli z tytułu i okoliczności sprawy wynika, że roszczenie jest przedawnione (art. 7821 § 1 pkt 2 KPC). Jak liczyć przedawnienie zapłaty za fakturę, wyjaśniamy w artykule przedawnienie faktury.
Bez oświadczenia o poddaniu się egzekucji wierzyciel musi najpierw uzyskać tytuł w sądzie – na przykład nakaz zapłaty w e-sądzie.
Pytania o poddanie się egzekucji
Co to znaczy poddanie się egzekucji?
Dłużnik oświadcza w akcie notarialnym, że zgadza się na egzekucję, jeśli nie zapłaci albo nie wyda rzeczy. Akt jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 4-6 KPC), więc wierzyciel nie musi wygrywać procesu – wystarczy mu klauzula wykonalności z sądu.
Czy oświadczenie o poddaniu się egzekucji można złożyć bez aktu notarialnego?
Nie w trybie art. 777 KPC. Przepis wymienia jako tytuł egzekucyjny akt notarialny. Oświadczenie w zwykłej umowie pisemnej nie pozwoli pójść do komornika bez procesu.
Ile kosztuje poddanie się egzekucji u notariusza?
Maksymalna taksa zależy od wartości przedmiotu czynności: przy 50 000 zł to 910 zł, przy 100 000 zł – 1 170 zł (§ 3 rozporządzenia o taksie notarialnej). Notariusz może wziąć mniej. Do tego wypisy – do 6 zł za stronę.
Do kiedy wierzyciel może wystąpić o klauzulę wykonalności?
Przy oświadczeniu do kwoty maksymalnej – do daty wpisanej w akcie, bo jest ona obowiązkowa (art. 777 § 1 pkt 5 KPC). Przy oświadczeniu z pkt 4 przepis takiej daty nie wymaga, ale sąd odmówi klauzuli, jeśli roszczenie jest przedawnione.
Czy w oświadczeniu trzeba wpisać kwotę?
Tak, przy zapłacie. Przy pkt 4 wpisuje się sumę do zapłaty, a przy pkt 5 kwotę maksymalną wprost albo przez klauzulę waloryzacyjną. Przy wydaniu rzeczy oznaczonych co do gatunku zamiast kwoty wpisuje się ich ilość.
Co to jest zdarzenie, od którego zależy wykonanie?
Okoliczność, po której dłużnik ma zapłacić albo wydać rzecz, na przykład wymagalność faktury. Wierzyciel udowadnia ją w sądzie dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC).
Czy poddanie się egzekucji dotyczy tylko najmu okazjonalnego?
Nie. Frazę często łączy się z najmem okazjonalnym mieszkań, ale art. 777 KPC dotyczy każdego obowiązku zapłaty albo wydania rzeczy – także między firmami, na przykład przy dostawach z odroczonym terminem płatności.
Czy kontrahent może się bronić po nadaniu klauzuli?
Tak. Może wnieść pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności i zakwestionować, że dług istnieje, bo akt notarialny nie jest wyrokiem sądu (art. 840 § 1 pkt 1 KPC).
Przepisy: Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468) art. 776, 777, 781, 7811, 7821, 786 i 840; rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2024 poz. 1566) § 2, 3, 5 i 12; Prawo o notariacie (Dz.U. 2026 poz. 614) art. 5; ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2025 poz. 1228) art. 71; Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795) art. 1091. Artykuł nie jest poradą prawną.
