Mechanizm podzielonej płatności (split payment): kiedy obowiązkowy
Mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) to sposób zapłaty faktury, w którym kwota VAT trafia na osobny rachunek VAT sprzedawcy, a reszta – na jego zwykły rachunek firmowy. Przy fakturach powyżej 15 000 zł brutto za towary i usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT jest obowiązkowy, przy pozostałych fakturach z VAT – dobrowolny.
Poniżej sprawdzisz, czy Twoja faktura wymaga split payment, zobaczysz, jak wypełnić przelew i co grozi za pominięcie mechanizmu. Zanim zapłacisz, sprawdź rachunek kontrahenta na białej liście VAT – to osobny obowiązek, o którym piszemy niżej.
Kiedy split payment jest obowiązkowy
Według art. 108a ust. 1a ustawy o VAT obowiązek powstaje, gdy spełnione są jednocześnie trzy warunki:
- Faktura na ponad 15 000 zł brutto. Liczy się kwota należności ogółem na całej fakturze, a nie tylko wartość pozycji z załącznika 15. Równo 15 000 zł nie wystarcza – kwota musi być wyższa.
- Na fakturze są towary lub usługi z załącznika nr 15. Wystarczy jedna taka pozycja.
- Płaci przedsiębiorca. Obowiązek dotyczy podatników. Osoba prywatna płaci zwykłym przelewem.
Obowiązek obejmuje też zaliczki. Nie dotyczy części należności rozliczonej potrąceniem.
Co jest w załączniku nr 15
Załącznik nr 15 do ustawy o VAT ma 150 pozycji opisanych symbolami PKWiU. Najważniejsze grupy:
| Grupa | Przykłady z załącznika |
|---|---|
| Roboty budowlane | budowa i remont budynków, instalacje elektryczne i wodno-kanalizacyjne, tynki, malowanie, dachy, posadzki, rozbiórki |
| Elektronika | komputery i części do nich, procesory, dyski HDD i SSD, telefony komórkowe, telewizory, konsole do gier, aparaty cyfrowe |
| Stal i metale | wyroby walcowane, pręty, rury, konstrukcje stalowe, miedź, aluminium, srebro, złoto, także inwestycyjne |
| Paliwa i węgiel | benzyny, oleje napędowe, gazy do napędu silników, oleje opałowe i smarowe, węgiel, koks, brykiety |
| Części samochodowe | części i akcesoria do samochodów i motocykli, także ich sprzedaż hurtowa i detaliczna |
| Odpady i surowce wtórne | złom metali, odpady papieru, szkła i tworzyw, zużyte akumulatory |
| Inne | akumulatory, tonery i tusze do drukarek, folia stretch, olej rzepakowy, uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych |
O obowiązku decyduje konkretna pozycja z załącznika, a nie nazwa branży. Część pozycji ma dopisek „wyłącznie” – na przykład z tuszy do drukarek obejmuje tylko kasety do drukarek komputerowych. W razie wątpliwości porównaj symbol PKWiU z faktury z załącznikiem nr 15.
Jak zapłacić fakturę w split payment
Płacisz jednym przelewem, ale w specjalnym formularzu banku – zwykle nazywa się „przelew VAT” albo „split payment”. Zgodnie z art. 108a ust. 3 wpisujesz w nim:
- Kwotę VAT z faktury – bank przekaże ją na rachunek VAT sprzedawcy.
- Kwotę brutto – różnicę bank przekaże na zwykły rachunek sprzedawcy.
- Numer faktury. Od 1 stycznia 2027 roku przy fakturze wystawionej w KSeF podaje się numer KSeF.
- NIP sprzedawcy.
Kilka faktur od jednego sprzedawcy z okresu od jednego dnia do miesiąca możesz opłacić jednym przelewem – zamiast numeru faktury wpisujesz wtedy okres. Płatność w MPP zawsze idzie w złotych.
Sprzedawca nie dysponuje pieniędzmi z rachunku VAT tak swobodnie jak ze zwykłego konta. Na zwykły rachunek przeniesie je dopiero po zgodzie naczelnika urzędu skarbowego, który ma na jej wydanie 60 dni (art. 108b ustawy o VAT).
Obowiązki sprzedawcy
- Adnotacja na fakturze. Na fakturze powyżej 15 000 zł brutto z pozycjami z załącznika 15, wystawionej dla firmy, sprzedawca musi umieścić wyrazy „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a).
- Rachunek w złotych. Sprzedawcy i nabywcy towarów i usług z załącznika 15 muszą mieć firmowy rachunek rozliczeniowy prowadzony w złotych (art. 108e) – do niego bank prowadzi rachunek VAT.
- Przyjęcie płatności. Kto wystawił fakturę z adnotacją, musi przyjąć zapłatę w MPP.
Co grozi za pominięcie split payment
| Kto | Błąd | Sankcja według ustawy o VAT |
|---|---|---|
| sprzedawca | brak adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” | dodatkowe zobowiązanie 30% VAT od pozycji z załącznika 15 (art. 106e ust. 12) |
| kupujący | zapłata zwykłym przelewem mimo obowiązku | dodatkowe zobowiązanie 30% VAT od pozycji z załącznika 15 (art. 108a ust. 7) |
| kupujący | zapłata z pominięciem MPP faktury z adnotacją | wydatku nie zalicza do kosztów podatkowych (art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT) |
Sankcji nie nakłada się na sprzedawcę, jeśli VAT i tak został zapłacony w MPP, a na kupującego – jeśli sprzedawca rozliczył cały VAT z faktury. Nie nakłada się jej też na osoby fizyczne, które za ten sam czyn odpowiadają za wykroczenie albo przestępstwo skarbowe.
Split payment a biała lista VAT – dwa różne progi 15 000 zł
| Split payment (MPP) | Biała lista VAT | |
|---|---|---|
| Kiedy | faktura powyżej 15 000 zł brutto z pozycjami z załącznika 15 | transakcja powyżej 15 000 zł brutto z czynnym podatnikiem VAT |
| Co liczyć | kwotę na fakturze | wartość całej transakcji, także płaconej w ratach |
| Co zrobić | zapłacić przelewem MPP | zapłacić na rachunek z wykazu albo złożyć ZAW-NR w 7 dni |
Przy dużej fakturze za roboty budowlane albo elektronikę często obowiązują oba wymogi naraz. Zapłata w MPP chroni też przed skutkami przelewu na rachunek spoza białej listy – szczegóły opisujemy na stronie białej listy VAT.
Pytania o split payment
Co to jest split payment?
Mechanizm podzielonej płatności: kupujący płaci jednym przelewem, a bank dzieli go na kwotę VAT, która trafia na rachunek VAT sprzedawcy, i kwotę netto na jego zwykły rachunek.
Od jakiej kwoty split payment jest obowiązkowy?
Od faktury, na której kwota należności ogółem przekracza 15 000 zł brutto, jeśli są na niej towary lub usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT.
Czy każda faktura powyżej 15 000 zł wymaga split payment?
Nie. Obowiązek dotyczy tylko faktur z towarami lub usługami z załącznika nr 15. Przy innych fakturach MPP jest dobrowolny.
Czy można zapłacić w MPP fakturę poniżej 15 000 zł?
Tak. Każdą fakturę z wykazanym VAT kupujący może zapłacić w mechanizmie podzielonej płatności, jeśli chce.
Czy osoba prywatna musi płacić w split payment?
Nie. Obowiązek dotyczy płatności między przedsiębiorcami. Na fakturze dla konsumenta nie ma też adnotacji o MPP.
Jaki dopisek musi być na fakturze?
Wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”. Sprzedawca umieszcza je na fakturze powyżej 15 000 zł brutto z pozycjami z załącznika nr 15, wystawionej dla firmy.
Co grozi za zapłatę bez split payment?
Kupującemu, który miał obowiązek, grozi dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% VAT od pozycji z załącznika nr 15, chyba że sprzedawca rozliczył cały VAT z faktury.
Czy split payment dotyczy zaliczek?
Tak. Zaliczkę też płaci się w MPP, a w tytule przelewu zamiast numeru faktury wpisuje się słowo „zaliczka”.
Czy jednym przelewem można zapłacić kilka faktur w MPP?
Tak, jeśli wystawił je ten sam sprzedawca w okresie od jednego dnia do miesiąca. W przelewie wpisujesz wtedy okres zamiast numeru faktury.
Przepisy: ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 775): art. 106e ust. 1 pkt 18a i ust. 12, art. 108a, art. 108e, załącznik nr 15; zmiana terminu dla numeru KSeF w przelewie: Dz.U. 2025 poz. 1203; ustawa o CIT (Dz.U. 2026 poz. 554) art. 15d, ustawa o PIT (Dz.U. 2026 poz. 592) art. 22p. Artykuł nie jest poradą podatkową.
Płacisz nowemu kontrahentowi? Wpisz jego NIP na stronie głównej – pokażemy status VAT, rachunki z białej listy i dane z KRS lub CEIDG.
